Köpek aşı takvimi

Şema neye göre kuruluyor?

Yavru aşı takviminin bütün mantığı tek bir soruda: anneden gelen antikorlar ne zaman çekiliyor? O antikorlar yavruyu koruduğu sürece aşıyı da etkisiz bırakıyor ve ne zaman biteceği yavrudan yavruya değişiyor. Kılavuzun çözümü, aynı aşıyı birkaç kez yapıp o anı yakalamak:

1. İlk doz altıncı haftadan önce yapılmaz. Daha erken yapılan aşı anne antikorlarına takılıyor.
2. Dozlar 2 – 4 hafta arayla tekrarlanır. Amaç korumayı katlamak değil, antikorların çekildiği aralığı ıskalamamak.
3. Son doz on altıncı haftadan önce olmaz. Parvovirüs açısından bu tarih hayati: erken biten bir seri yavruların bir bölümünü korumasız bırakıyor.
4. Yirmi altıncı hafta civarında bir doz daha yapılır. On altıncı haftada hâlâ anne antikoru taşıyan azınlığı altı ay beklemeden korumaya alıyor.
5. Sonrasında çekirdek aşılar üç yıldan sık tekrarlanmaz. Kuduz ve leptospiroz bunun dışında: ikisi de yılda bir isteniyor.

Yavru şeması

"Duruma bağlı" satırlar herkes için değil: leptospiroz aşısı kırda yürüyen, su birikintisine giren ya da kemirgenle karşılaşan köpeklerde öneriliyor. Veterinerin kararına göre bu satırlar takvimden düşebilir.

Kuduz neden ayrı duruyor?

Öbür aşılarda karar veteriner hekimin: köpeğin yaşam düzenine, bölgeye ve riske bakılıyor. Kuduzda böyle bir alan yok. Yükümlülük yalnızca kâğıt üstünde de değil — kuduz insana geçen ve belirtileri başladıktan sonra tedavisi olmayan bir hastalık, Türkiye de yerleşik olduğu ülkelerden biri. Aşı il ve ilçe tarım müdürlüklerinde ücretsiz yapılıyor.

Yetişkin köpekte takvim nasıl işliyor?

On altı haftayı geçmiş bir köpekte anne antikoru sorunu yok, yani çoklu doza gerek kalmıyor: kılavuz tek doz canlı çekirdek aşıyı yeterli görüyor. Yine de birçok ürünün etiketi 2 – 4 hafta arayla iki doz istiyor, uygulamada olan da bu; araç ikinci dozu listeye koyuyor. Kuduz ilk günden yapılabiliyor ve bir yıl sonra tekrarlanıyor. Leptospirozda iki dozluk seri yaş fark etmeksizin gerekiyor.

Çekirdek olmayan aşılar

Çekirdek aşılar her köpeğe yapılıyor çünkü koruduğu hastalıklar her yerde ve ağır. Geri kalanı riske bakıyor: köpeğin nerede yürüdüğüne, kaç köpekle temas ettiğine, pansiyona kalıp kalmadığına.

Leptospiroz

Kırda yürüyen, su birikintisinden içen ya da kemirgenin bulunduğu ortamdaki köpeklerde öneriliyor. İki dozluk seri ve yıllık tekrar istiyor; hastalık insana da geçtiği için ev halkını da ilgilendiriyor.

Kennel öksürüğü (Bordetella, parainfluenza)

Pansiyon, kurs, köpek parkı, sergi — köpeklerin toplu bulunduğu her yer için. Burun içine damlatılan biçimi birkaç günde koruma başlatıyor, yani seyahatten önce de yapılabiliyor.

Köpek koronavirüsü

Kılavuzlar önermiyor. Karma aşı paketlerinde sık karşımıza çıkıyor ama koruduğu hastalık yetişkin köpeklerde hafif seyrediyor ve aşının faydası gösterilemedi.

Yavru dışarı çıkmadan aşılar bitmeli mi?

Serinin bitmesini beklemek eskiden verilen tavsiyeydi ama tam bir çözüm değil: sosyalleşme penceresi de o haftalarda kapanıyor ve kaçırılan sosyalleşme, ömür boyu süren davranış sorunlarına dönüşüyor. Yaygın orta yol, ikinci dozdan sonra kontrollü teması başlatmak — aşılı köpeklerin bulunduğu temiz zeminler, parvovirüs riskinin yüksek olduğu köpek parkları ve toplanma alanları değil.